CÁC LOẠI TƯỜNG BÊ TÔNG PHỔ BIẾN
2.1. Tường bê tông cốt thép đổ tại chỗ
Đây là loại tường được thi công trực tiếp tại công trường thông qua việc lắp dựng cốt thép, cốp pha và đổ bê tông.
Sau khi bê tông đạt cường độ theo yêu cầu, hệ cốp pha thông thường được tháo dỡ. Phần bê tông và cốt thép trở thành kết cấu tường hoàn chỉnh.
Ưu điểm nổi bật là có thể thiết kế thành các vách chịu lực, bố trí liên kết với sàn và các bộ phận kết cấu khác.
Tuy nhiên, phương pháp truyền thống cần nhiều công tác cốp pha, chống đỡ, tháo dỡ, vận chuyển và xử lý bề mặt. Chất lượng thi công cũng phụ thuộc đáng kể vào độ kín khít của cốp pha, công tác đổ và đầm bê tông.
2.2. Tường bê tông đúc sẵn
Tường bê tông đúc sẵn được sản xuất thành các tấm hoặc cấu kiện tại nhà máy, sau đó vận chuyển đến công trình để lắp dựng.
Nhờ được sản xuất theo quy trình công nghiệp, loại tường này có thể kiểm soát tốt kích thước, bề mặt và tiến độ cung ứng.
Ưu điểm của tường đúc sẵn là giảm khối lượng công tác bê tông tại công trường và có khả năng rút ngắn thời gian lắp dựng khi mặt bằng thuận lợi.
Hạn chế chính nằm ở vận chuyển, nâng hạ, yêu cầu liên kết giữa các tấm và công tác xử lý các khe nối. Với panel lớn, công trường có thể cần thiết bị cẩu hoặc phương tiện vận chuyển phù hợp.
2.3. Tường bê tông nhẹ AAC, ALC và EPS
Tường bê tông nhẹ là tên gọi chung cho nhiều sản phẩm có khối lượng thể tích thấp hơn bê tông thông thường.
Một số loại phổ biến gồm:
- AAC: Bê tông khí chưng áp, thường được sản xuất thành block hoặc tấm.
- ALC: Tấm bê tông khí chưng áp có cốt gia cường theo cấu tạo sản phẩm.
- Bê tông EPS: Bê tông sử dụng hạt hoặc thành phần EPS theo công nghệ sản xuất.
- Panel bê tông nhẹ: Nhóm cấu kiện lắp ghép có thành phần, khối lượng và cấu tạo khác nhau.
Các vật liệu này thường được lựa chọn khi cần giảm tĩnh tải, cải thiện đặc tính cách nhiệt hoặc tăng tốc độ xây lắp.
Tuy nhiên, khả năng chịu lực, khả năng treo vật nặng, chống cháy và cách âm của từng sản phẩm phải được đánh giá theo thông số kỹ thuật và kết quả thử nghiệm riêng.
Tường bê tông nhẹ không đồng nghĩa với tường bê tông cốt thép nguyên khối. Đây là hai nhóm giải pháp cần phân biệt khi lựa chọn vật liệu.
2.4. Tường bê tông sử dụng cốp pha vĩnh cửu
Đây là phương pháp kết hợp tấm cốp pha được lắp dựng trước với phần bê tông đổ tại chỗ.
Khác với cốp pha truyền thống, lớp cốp pha vĩnh cửu được giữ lại và trở thành một bộ phận của hệ tường sau khi thi công.
Tùy công nghệ, cốp pha có thể làm bằng tấm bê tông mỏng, vật liệu xi măng hoặc vật liệu chuyên dụng khác.
Giải pháp này hướng đến việc giảm công tác tháo cốp pha, tạo sẵn bề mặt hoàn thiện và tổ chức thi công theo mô-đun.
C-TBOX là một giải pháp thuộc nhóm cốp pha vĩnh cửu bằng tấm bê tông, được phát triển để lắp dựng hệ tường và đổ bê tông lõi tại công trường.
Cấu tạo và khả năng chịu lực của tường bê tông
Cấu tạo là yếu tố quyết định đến đặc tính kỹ thuật của tường bê tông. Hai bức tường có cùng chiều dày nhưng khác loại bê tông, hàm lượng thép hoặc liên kết có thể có khả năng chịu lực hoàn toàn khác nhau.
Các thành phần cơ bản
Một hệ tường bê tông cốt thép thông thường gồm:
Bê tông: Tiếp nhận chủ yếu ứng suất nén, đồng thời tạo hình và bảo vệ cốt thép bên trong.
Cốt thép: Được bố trí theo tính toán để tham gia chịu lực, kiểm soát nứt và đáp ứng yêu cầu cấu tạo.
Liên kết: Gồm thép chờ, thép neo, các chi tiết nối với sàn, dầm, cột hoặc móng theo hồ sơ thiết kế.
Lớp bảo vệ và hoàn thiện: Đáp ứng yêu cầu bảo vệ kết cấu, chống thấm, thẩm mỹ và điều kiện sử dụng.
Đối với hệ tường cốp pha vĩnh cửu, cấu tạo còn có thêm các tấm định hình, phụ kiện giữ khoảng cách và hệ chống đỡ trong giai đoạn thi công.
Tường bê tông thường dày bao nhiêu?
Không có một chiều dày duy nhất áp dụng cho mọi loại tường bê tông.
Chiều dày được xác định dựa trên công năng, chiều cao tường, sơ đồ chịu lực, điều kiện liên kết, yêu cầu chống cháy, cách âm, cách nhiệt và phương pháp thi công.
Trong thực tế, các hệ tường có thể sử dụng chiều dày từ khoảng 100 mm đến trên 200 mm, thậm chí lớn hơn đối với các vách kết cấu đặc biệt. Đây chỉ là phạm vi tham khảo, không phải quy định lựa chọn chiều dày cho từng công trình.
Với hệ cốp pha vĩnh cửu, cần phân biệt chiều dày toàn bộ tường với chiều dày phần bê tông lõi.
Ví dụ, nếu hai lớp tấm bê tông dày 25 mm được bố trí hai bên phần lõi bê tông dày 120 mm thì tổng chiều dày hình học khoảng 170 mm, chưa tính lớp hoàn thiện.
Trường hợp bố trí thêm lớp EPS cách nhiệt cần có mặt cắt cấu tạo riêng để xác định vị trí lớp cách nhiệt, tiết diện bê tông thực tế và chiều dày tổng thể.
Tường bê tông chịu lực như thế nào?
Đối với tường chịu lực, kỹ sư cần kiểm tra các tác động và trạng thái làm việc tương ứng.
Tải trọng đứng có thể tạo ra lực nén trong tường. Tải trọng ngang có thể tạo ra mômen uốn và lực cắt. Ngoài ra còn phải xét đến độ mảnh, điều kiện liên kết, chuyển vị, co ngót, nhiệt độ và những yêu cầu thiết kế khác.
Với tường bao che không chịu tải trọng đứng từ sàn, không vì thế mà bỏ qua kiểm tra tải trọng ngang do gió hoặc các tác động sử dụng.
Một bức tường cao, mảnh và ít điểm liên kết có thể gặp vấn đề về ổn định ngay cả khi được thi công bằng bê tông có cường độ tương đối cao.
Do đó, không thể đánh giá khả năng chịu lực chỉ bằng câu hỏi “bê tông mác bao nhiêu”.
Khối lượng bản thân của tường bê tông
Đây là chỉ tiêu rất quan trọng, đặc biệt với nhà cải tạo hoặc công trình cần tối ưu tải trọng móng.
Cách tính sơ bộ:
Khối lượng tường = Thể tích vật liệu × Khối lượng thể tích của vật liệu.
Ví dụ, một bức tường bê tông đặc dày 170 mm, sử dụng bê tông có khối lượng thể tích giả định 2.400 kg/m³:
Khối lượng 1 m² tường ≈ 0,17 × 2.400 = 408 kg/m².
Con số này chỉ minh họa cho tường bê tông đặc, chưa xét sự thay đổi do cốt thép, các lớp rỗng, lớp EPS hoặc cấu tạo thực tế.
Vì vậy, không nên mặc định tường bê tông đặc nhẹ hơn tường gạch. Muốn so sánh chính xác cần tính theo khối lượng hoàn chỉnh của từng phương án.
Ưu điểm và nhược điểm của tường bê tông
Ưu điểm của tường bê tông
Khả năng chịu lực và độ cứng: Khi được thiết kế đúng, tường bê tông cốt thép có thể tham gia hiệu quả vào hệ kết cấu, chịu tải trọng đứng và tải trọng ngang theo yêu cầu.
Tính liên tục: Với phương pháp đổ tại chỗ, phần bê tông có thể tạo thành một khối liên tục, giảm sự phụ thuộc vào các mạch vữa xây giữa từng viên gạch.
Độ bền: Bê tông được thiết kế cấp phối, bảo vệ cốt thép, thi công và bảo dưỡng phù hợp có khả năng phục vụ lâu dài trong điều kiện môi trường thiết kế.
Chất lượng bề mặt: Sử dụng cốp pha có độ chính xác cao giúp tạo bề mặt tương đối phẳng, từ đó có thể giảm khối lượng xử lý hoàn thiện.
Khả năng tổ chức thi công: Các hệ cốp pha mô-đun hoặc panel đúc sẵn giúp chuẩn hóa thao tác, thuận lợi cho quản lý tiến độ khi được tổ chức hợp lý.
Tính linh hoạt: Tường có thể kết hợp lớp cách nhiệt, lớp hoàn thiện, các chi tiết chống thấm và hệ thống điện nước theo yêu cầu kiến trúc.
Tường bê tông có cách âm, cách nhiệt tốt không?
Khả năng cách âm và cách nhiệt cần được đánh giá riêng.
Đối với cách âm, khối lượng bề mặt lớn và độ kín của kết cấu thường có lợi cho việc hạn chế truyền âm qua không khí. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào tần số âm thanh, khe hở, cửa, đường truyền âm qua các kết cấu liền kề và cấu tạo hoàn thiện.
Đối với cách nhiệt, bê tông đặc không phải vật liệu cách nhiệt hiệu quả như những vật liệu chuyên dụng. Khi xây nhà ở hướng Tây hoặc vùng khí hậu nóng, có thể cần bổ sung EPS, lớp cách nhiệt khác hoặc cấu tạo thông gió phù hợp.
Vì vậy, không nên kết luận rằng mọi loại tường bê tông đều cách nhiệt tốt hơn tường gạch.
Hiệu quả phải được xem xét theo cấu tạo hoàn chỉnh và, khi cần, xác nhận bằng kết quả đo hoặc tính toán nhiệt.
Hạn chế của tường bê tông
Tường bê tông cũng tồn tại những hạn chế đáng cân nhắc.
Trước hết là khối lượng bản thân. Tường bê tông đặc có thể tạo tĩnh tải đáng kể lên sàn, dầm và móng.
Tiếp theo là yêu cầu thi công. Với hệ đổ tại chỗ, nhà thầu phải kiểm soát cấp phối, tính công tác của bê tông, áp lực lên cốp pha, chống đỡ, đầm và bảo dưỡng.
Việc điều chỉnh điện nước, khoan cắt hoặc thay đổi vị trí cửa sau khi tường hoàn thiện cũng có thể phức tạp hơn xây gạch.
Ngoài ra, bê tông vẫn có thể xuất hiện nứt do co ngót, nhiệt độ, biến dạng kết cấu, sai sót thi công hoặc các nguyên nhân khác.
Tường bê tông không phải giải pháp không bao giờ nứt hay thấm. Chất lượng phụ thuộc vào cả thiết kế và thi công.
