Xây thô là giai đoạn rất quan trọng trong việc để quyết định đến thành công của một công trình và trong giai đoạn đó thì việc lựa chọn loại cốp pha ván khuôn xây nhà nào là câu hỏi của rất nhiều chủ đầu tư. Vậy nên chọn loại cốp pha nào và thi công cốp pha như thế nào là hiệu quả? Hãy cùng TBOX tìm hiểu nhé!
Cốp pha (ván khuôn) là gì?
Cốp pha (ván khuôn) dùng để cho bê tông nhão định hình trước – khi đông cứng. Cây chống là thành phần dùng đỡ cốp pha sàn, dầm bê tông trước và trong khi đổ bê tông. Cây chống phổ biến là bạch đàn, một loại gỗ thân thắng, có đường kính trung bình 10 – 12 cm.
Cây chống gỗ có nhược điểm dễ hao hụt, nhất là khi thợ thi công sử dụng vào mục đích khác hoặc cắt đi cho vừa kích thước. Cần chú ý điều này vì khoản tiền thuê cây chống cũng trở nên đáng kể khi phải bồi thường phân hao hụt. Cây chống thép có tăng đơ điều khiến chiều cao sử dụng có hiệu suất cao hơn.
Một số loại cốp pha ván khuôn truyền thống
Hiện nay thị trường phổ biến đa dạng vật liệu dùng làm cốp pha và mỗi loại cốp pha lại có những ưu thế riêng và yêu cầu kĩ thuật riêng
- Được sử dụng phổ thông nhất vẫn là gỗ. Ngoài việc sử dụng các tấm gỗ tự nhiên, có nhược điểm dày, nặng, kích thước nhỏ, khó kín khít, đã có nhiều công trình sử dụng loại cốp pha tổng hợp giữa gỗ dán, khung thép vừa nhẹ, vừa linh hoạt khi tạo hình các kích thước cột, dầm, sàn đa dạng. Nhưng khi sử dụng không tránh khỏi việc cưa cắt các tấm gỗ để ghép theo yêu cầu công trình dẫn đến khi trả tiền thuê mất chi phí bồi thường.
- Công nghệ cốp pha nhựa hay thép cũng là một bước đột phá mới trong ngành xây dựng, thường được ứng dụng trong thi công các sàn tấm lớn. Sử dụng cốp pha thép hiện nay là một giải pháp kinh tế: kích thước bảo đảm, kín khít, phẳng mặt dễ thao tác, nhanh hư hao.
Cốp pha gỗ phải dày ít nhất là 2 cm, có chiều rộng tối thiểu 20 cm, sử dụng các loại gỗ tạp nhóm 7 hoặc 8. Cốp pha gỗ thường dùng được từ 6 – 10 lần phải thay thế, trong khi cốp pha thép phải dùng được tới 50 lần. Vách hộc cốp pha có thể làm bằng ván ép hoặc ván gỗ xẻ. Các thanh gỗ xẻ đặt đứng có nhiệm vụ gia cường và thanh gỗ xẻ nằm ngang để làm giằng liên tục theo phương ngang. Các cây chống viên là cần thiết để chân vách hộc cốp pha không bung ra khi đổ bê tông.
Đa số cốp pha thuộc loại tạm thời cần phải tháo ra để hoàn thiện mặt bê tông, để quay vòng cốp pha đố các kiện bê tông khác. Nhưng cũng có cốp pha được sử dụng vĩnh viễn và có chất trang trí và bảo vệ thêm cho bề mặt bê tông. Ngoài cốp pha tĩnh còn có cốp pha di động, không cần phải tháo rời các cấu kiện mà có thể được cấu lên đến vị trí lắp đặt mới. Cốp pha trượt có thể dùng con đội đẩy cốp pha trượt lên cao sau một đợt đổ bê tông đông cứng vừa phải.
Yêu cầu kĩ thuật của cốp pha
- Khi đổ một lượng nước vữa bê tông lớn, lại chịu sức đầm rung liên tục cốp pha càng kín khít, mới không bị thất thoát nước xi măng. Bạn cũng cần kiểm tra trong lòng cốp pha phải sạch. Không được để dính đất, định, mạt của mánh gỗ vụn và tạp chất khác vào bề mặt trong cần tiếp xúc với bê tông.
- Để dễ dàng tháo dỡ cốp pha sau này, người ta trải một lần cót ép (hiện nay là vải bạt dứa) trên bề mặt cốp pha. Đối với cốp pha cột, dầm, dùng dầu thải xe máy bôi lên (các loại dầu không ăn mòn bề mặt bê tông). Trước khi đổ bê tông, cần phun nước tưới ướt bề mặt cốp pha để không hút nước của vữa bê tông.
- Thời tiết quá nắng nóng, phải tưới nước đẫm vào cốp pha, tưới nước đá để hạ nhiệt độ, thậm chí dùng đá cây (nước đáy làm lạnh nước đổ bê tông. Sau khi đổ xong, phải gạt mặt và làm phẳng mặt ngay, tránh để nước bốc hơi. Sau đó phủ bằng vật liệu bảo vệ và bảo dưỡng ướt, tốt nhất là các tấm phủ như vải bạt, rơm.
Côp pha cột khi xây chen
Khi thi công nhà bạn nằm chen giữa hai nhà đã thi công, các vị trí cột đều giáp tường nhà bên, rất khó ghép được hộp cột cả bốn mặt. Lúc này bạn chỉ sử dụng hộp cột ba mặt. Cạnh sát tường nhà bên bạn dùng các tấm xốp cách nhiệt (dày 2 cm) chèn vào thay cho cốp pha. Như vậy cột nhà bạn không chạm sát vào tường nhà bên, khỏi sự kiện tụng lôi thôi vì gây ảnh hưởng đến nhà hàng xóm. Nên áp dụng biện pháp này ngay từ khi thi công phần cột móng.
Kiểm tra cốp pha kĩ trước khi đổ bê tông
Sau khi thợ lắp đặt cốp pha xong, người cán bộ kỹ thuật hoặc chủ nhà phải đi kiểm tra, đo đạc tại chỗ, đảm bảo cốp pha được lắp đặt theo đúng kích thước ở mọi bộ phận công trình. Việc đầu tiên là kiểm tra từ các đường tim, cốt cao độ (kiểm tra vị trí của các cấu kiện bê tông có chính xác theo yêu cầu thiết kế hay không) xem vị trí cốp pha có chuẩn xác không.
Sau khi đã đạt được yêu cầu về kích thước, vị trí, cần dùng búa gõ thử vào thành cốp pha (dầm, cột) và gõ lên bề mặt cốp pha sàn, rung lắc thử để đảm bảo độ vững chắc. Tránh trường hợp khi đổ bê tông, đầm rung chấn động làm xô lệch cốp pha hoặc các cây chống quá yếu, gây sụp cả sàn bê tông đang đổ. Bạn nên rất cẩn thận trong quá trình kiểm tra này, vì đã có nhiều trường hợp tai nạn xảy ra do cả giàn cây chống bị xô đổ, dẫn đến sự sụp đổ của cả khối lượng thép, cốp pha, vữa bê tông quá lớn.
Trước khi đổ bê tông, cần phun nước tưới ướt bề mặt cốp pha để không hút nước của vữa bê tông. Nước còn làm cốp pha gỗ tự nhiên nở ra, kín khít các khe hở nhỏ, không thất thoát vữa xi măng. Khi đổ bê tông trong điều kiện thời tiết quá nắng nóng, bạn cần chú ý tưới lượng nước nhiều hơn thông thường. Thậm chí có thể dùng đá cây (nước đáy làm lạnh nước đổ bê tông. Sau khi đổ bê tông, phải gạt mặt và làm phẳng mặt ngay, tránh để nước bốc hội. Sau đó phủ bằng vật liệu bảo vệ và bảo dưỡng ướt, tốt nhất là các tấm phủ như vải bạt, rơm.
Thời điểm tháo dỡ cốp pha
Thông thường bạn nên giữ nguyên cốp pha sau khi đó càng lâu càng tốt để bảo dưỡng bê tông và bảo vệ bê tông nó để khỏi bị các va chạm mạnh làm hỏng. Tuy nhiên có trường hợp cần phải tháo cốp pha dầm và đan sàn (để quay vòng, để hoàn thiện sớm…), bạn cũng chú ý chỉ được tháo cốp pha khi cấu kiện bê tông đã đạt đủ sức bền vật liệu để ổn định kết cấu.
Sau khi tháo dỡ vẫn cần hạn chế đi lại lên bề mặt bê tông, vì lúc này bê tông mới chỉ đạt đến cường độ chịu tỉnh (tức là trọng lượng bản thân nó) mà phải rất lâu sau mới chịu được hoàn thành (trọng lượng của các vật năng khác đồ đạc, thiết bị). Có những trường họ phải “chống tiếp”, tức là tháo dỡ theo pha sàn, nhưng lại tiếp tục chống các dầm, sàn, bằng cây chống góp cây chống kim loại có thể điều chỉnh chiều cao. Ngay sau khi tháo dỡ cốp pha, cần dùng vữa bê tông dặm vá bề mặt những chỗ bê tông kém chất lượng (bị rỗ, bị khuyết tật…). Việc này cần phải làm càng sớm càng tốt.
Cốp pha càng để lâu càng tốt để bảo dưỡng và bảo vệ bê tông mới để khỏi bị va chạm làm hỏng. Tuy vậy, việc dặm vá mặt bê tông cần phải làm càng sớm càng tốt, nên làm ngay sau khi vừa tháo dỡ cốp pha.
TRONG MỘT CÔNG TRÌNH, PHÍ TỐN CHO CỐP PHA THƯỜNG CHIẾM ĐẾN 1/3 GIÁ THÀNH KHỐI LƯỢNG BÊ TÔNG. DO ĐÓ, KHI XÂY NHÀ BẠN KHÔNG NÊN BỎ QUA CÁC KHÂU QUAN TRỌNG TRONG QUÁ TRÌNH CHUẨN BỊ, KIỂM TRA TRƯỚC KHI ĐỔ BÊ TÔNG, GÓP PHẦN N NG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TRÌNH VÀ TRÁNH SỰ LÃNG PHÍ KHÔNG CẦN THIẾT.
Các công nghệ côp pha ván khuôn mới
Công nghệ xây dựng ngày càng phát triển, tốc độ xây dựng ngày càng tăng nhanh thúc đẩy việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến vào thi công. Một trong những bước đột phá trong công tác bê tông là sự xuất hiện của các loại cốp pha thay thế cho cốp pha gỗ truyền thống.
Cốp pha gỗ nhiều nhược điểm
Công nghệ bê tông ra đời từ 300 năm nay, ngay từ ngày đầu tiên đã sử dụng gỗ làm khuôn đúc. Vào thời điểm gỗ thiên nhiên rẻ tiền và dễ kiếm, việc sử dụng gỗ ván làm cốp pha khá dễ dàng và thuận lợi. Cùng với thời gian, nguồn lợi gỗ tự nhiên ngày một thu hẹp. Công nghệ bê tông cốt thép cũng phát triển vượt bậc, dẫn đến sự đa dạng về hình thức công trình, đòi hỏi công nghệ cốp pha cũng phải có những cải tiến đáng kể để phù hợp với tình hình.
- Ván gỗ xẻ thiên nhiên không thể tạo ra tấm lớn, kích thước không chuẩn xác, mức độ bám vữa xi măng không nhiều.
- Trong điều kiện thời tiết ẩm thì hút ẩm cao, thời tiết hanh khô sẽ bị rỗ nếu không tưới nước.
- Dễ xảy ra hao hụt trong quá trình cưa cắt phù hợp với kích thước theo yêu cầu.
- Cốp pha gỗ được dựng bằng cácn dùng định đóng ghép lại, cột chống là cây gỗ thiên nhiên kích thước không đều, không đủ thẳng và chắc để chịu tải trọng của khối lượng bê tông lớn dẫn đến việc bị sụp đổ các hệ thống giàn giáo cốp pha trong qua trình đổ bê tông.
Cốp pha nhựa công nghiệp cho chất lượng cao
Sau một thời gian áp dụng công nghệ cốp pha tôn và khung thép, người ta thấy nó đạt được ưu điểm tạo bề mặt bê nhẵn, không dễ bị mục mọt như côp pha gỗ, có thể đổ bê tông cả mảng lớn. Tuy nhiên, cốp pha tôn khung thép cũng có đặc điểm là nặng nề, khó vận chuyển, khó thao tác lúc lắp dựng. Trong quá trình ngâm nước và tiếp xúc với mưa nắng tôn cũng nhanh chóng bị gỉ sét, bám dính vữa bê tông và hư hao. Tần suất sử dụng cốp pha tôn khung thép tuy có hiệu quả hơn gỗ thiên nhiên nhưng cũng chưa đáp ứng được yêu cầu thi công.
Người ta tiếp tục nghiên cứu sử dụng công nghệ đúc khuôn đem 1 để sản xuất cốp pha bảng nhựa tổng hợp Loại cốp pha này đã khắc phục được nhược điểm dễ bị bám dính xi măng. Ưu điểm cơ bản của nó là có độ chính xác bề mặt cao, có thể sử dụng làm bề mặt hoàn thiện công trình ngay. Các tấm cốp pha có kích thước chuẩn nhỏ gọn (dài 1,0 m, rộng 0,2 – 0,3 m) được ghép lại bằng các chất nhựa để thành các tấm lớn theo nhu cầu sử dụng.
Việc vận chuyển, xếp kho, lắp đặt đều thuận tiện và nhanh chóng. Cốp pha nhựa có độ dẻo và chịu mưa nắng, va đập khá cao và độ khít giữa các tấm ghép cũng giảm đáng kể sự thất thoát vữa xi măng trong lúc đổ bê tông. Số lần sử dụng tấm cốp pha đạt tới trên 50 lần. Theo tính toán, giá thành một lần sử dụng từ 4000 – 5000 đ/m2. Trong lúc đó, giá thuê cốp pha 99 Văn thường từ 27.000 – 30.000 đ/m2.
Cốp pha ván ép phủ phim, hiệu quả kinh tế và kĩ thuật
Cốp pha ván ép đã xuất hiện trên thị trường từ những năm 80. Song vào lúc đó, thị trường gỗ chưa khan hiếm và thói quen sử dụng gỗ thông thường vẫn còn phổ biến nên chưa được nhiều người biết đến. Về hình thức, một bộ cốp pha gỗ ván bao gồm: cốp pha, đà ống, bộ gông cột, bộ văng chống, giáo chống, giằng chéo, sàn thép.
Bộ cốp pha thông thường phải dùng định đóng ghép các mảnh gỗ ván nhỏ lại với nhau, trong khi đó Cop pha gỗ ván chỉ dùng cột thép, ván ép, gông, cột chống thép liên kết với nhau. Toàn bộ hệ thống có được sự liên kết vững chắc, an toàn và thẩm mỹ cao hơn. Các cột thép có tăng để điều chỉnh độ cao thấp theo chiều cao công trình, không cần phải dùng gạch kê kích không chắc chắn.
Bề mặt của bê tông khi sử dụng cốt pha gỗ ván đạt độ phẳng nhẵn, có thể sử dụng làm bề mặt hoàn thiện ngay. Nếu trát vữa, lượng vữa sử dụng có thể mỏng hơn thông thường. Trên thực tế nhiều công trình công cộng đã áp dụng công nghệ cốp pha này không cân lớp trát hoàn thiện, có thể lăn sơn trực tiếp lên dầm, cột, trần bê tông vẫn có hiệu quả thẩm mĩ cao.
Ưu điểm vượt trội của cốp pha ván ép phủ phim
Đối với những công trình có độ cao cột lớn sử dụng cốp pha gỗ thông thường rất phức tạp. Bộ gông cột có thể điều chỉnh để trượt dọc theo cột không phải tháo dỡ cốp pha, rút ngắn thời gian ghép cốp pha và đổ bê tông. Trong thi công nhà ở dân dụng, thường gặp phải tình trạng chỉ có thể ghép được ba mặt cốp pha cột (do cột ở vị trí cột ở sát tường nhà bên cạnh). Hộp cốp pha gỗ thường khó ghép được chính xác, cốp pha ván ép đã khắc phục được nhược điểm này.
Bề mặt cốp pha kín khít, vữa bê tông khi để không bị chảy ra ngoài, giảm thiểu lượng hao hụt vật tư vô ích. Ngoài ra, cũng không phải sử dụng một lượng định quá lớn và lãng phí như trước. Cốp pha gỗ ván là loại ván ép đã được xử lý hoá chất, không còn hiện tượng cong vênh nứt vỡ như loại cốp pha thông thường. Gỗ ván ép lại rẻ tiền hơn gỗ thường nhiều lần trong khi một tấm gỗ cốp pha ván ép có thể sử dụng tới trên 40 lần.
Cốp pha ván ép nâng cao chất lượng của bê tông, phần quan trọng nhất trong công trình xây dựng, là một bước đột phá đáng kể trong kỹ thuật xây dựng. Hiện nay, đã có nhiều cửa hàng vật liệu trên thị trường cho thuê bộ cốp pha ván ép sử dụng trong công trình dân dụng. Ngày càng nhiều chủ đầu tư tin tưởng và an tâm sử dụng để làm đẹp cho ngôi nhà của mình.
CHI PHÍ SỬ DỤNG CÔP PHA NHỰA VÀ VÁN ÉP CAO HƠN SO VỚI CỐP PHA GỖ, NHƯNG CÓ NHIỀU ƯU ĐIỂM VƯỢT TRỘI, ĐẶC BIỆT LÀ CHẤT LƯỢNG VÀ TIẾN ĐỘ. BẠN CẦN CÂN NHẮC GIỮA CHI PHÍ VÀ NHỮNG ƯU ĐIỂM NÀY ĐẾ CHO CÔNG TRÌNH CỦA BẠN ĐẠT ĐƯỢC HIỆU QUẢ PHÙ HỢP.
Tôi là Trương Thành, CEO của Tbox Việt Nam – đơn vị xây nhà trọn gói chuyên nghiệp. Trong blog của tôi chia sẻ các kiến thức về thiết kế, thi công xây dựng nhà ở gia đình, biệt thự, văn phòng, đúc kết từ hơn 12 năm hoạt động trong xây dựng thi công, triển khai cho nhiều công trình nhà dân biệt thự lớn nhỏ . Ngoài chia sẻ trên blog, tôi cũng quay khá nhiều video hằng tuần trên youtube để chia sẻ các chủ đề hướng dẫn chủ nhà nắm vững kiến thức về thiết kế và thi công xây dựng nhà ở . Hi vọng sẽ giúp ích cho bạn đọc. 206A Nguyễn Trãi – Hà Nội truongthanh.ksxd@gmail.com 0888053288
